Drie weken Schotland

Land	Schotland
Plaats	Diverse
Periode	augustus 2007
Vervoer	Vliegtuig en huurauto
Accommodatie	B&B en Guest Houses

Zaterdag 25 augustus 2007
Rotterdam - Amsterdam - Edinburgh: ruim 5 uur onderweg
We nemen de trein van 8.29 vanaf Rotterdam Centraal naar Schiphol, waar we 45 minuten later aankomen. Onze vlucht van EasyJet naar Edinburgh vertrekt om 12.30 uur en de check-in begint 2 uur van te voren. Onze koffers zijn zwaarder dan de toegestane 20kg, maar gelukkig wordt er niets over gezegd. Officieel moeten we 9 euro per extra kilo betalen en we zaten 6 kilo boven het gezamenlijke maximum van 40 kilo. De vlucht gaat zonder problemen. Een flesje water kost 2,- euro. Een kwartier voor op het schema landen we om 12.45 uur in Edinburgh. Na het ophalen van de koffer halen lopen we naar de balie van Hertz. De auto staat op een parkeerterrein, waar we met een gratis shuttle bus heen worden gereden. Er is een schade aan het linker voorwiel, maar die was al bekend bij Hertz. We rijden naar Ravensdown Guest House, waar we een - naar blijkt een wel zeer kleine - kamer hebben gereserveerd. De eigenaar spreekt Nederlands, omdat zijn vrouw Nederlandse is. We gaan met de bus de stad in. Met de auto kom je in Edinburgh niet ver. Het is ontzettend druk op straat vanwege het Edinburgh International Festival. Dit is een groot cultureel festival met duizenden voorstellingen gedurende 3 weken in augustus. Naast het officiële festival (klassieke muziek, opera, toneel, ballet etc) is er ook de Edinburgh Fringe, een meer alternatief festival, dat inmiddels net zo groot is qua omvang. Op straat werven artiesten en folderaars toeschouwers voor hun shows. Er zijn ook heel veel straatartiesten actief. Het is zonnig en lekker warm. We kopen kaartjes voor een show in de Assembly Rooms, die deel uit maakt van het Fringe festival. Het is een komische dansshow door een Koreaanse groep en heet Break Out. De groep staat al voor de derde keer op het festivalprogramma. Het is een vrolijk en komische breakdance voorstelling. Heel leuk gedaan. We willen daarna wat gaan eten, maar veel restaurants zijn afgeladen vol. We vinden een plek in de beneden etage van een Mexicaan. Daarna wandelen we wat door de oude stad en langs het Edinburgh Castle, waar de Edinburgh Military Tattoo (Taptoe) wordt gehouden. Na afloop is er vuurwerk.

Zondag 26 augustus 2007
Edinburgh - St Andrews - Kingussie: 245km
Het is weer een zonnige dag, maar iets koeler dan gisteren. Na het Schotse ontbijt rijden we de stad uit. We gaan over de Forth Bridge, de grote tolbrug over de Firth of Forth. Een firth is een zeearm. Naast de tolbrug ligt een bijzondere spoorbrug. De spoorbrug is tussen 1883 en 1890 gebouwd en geldt als een van grootste prestaties op constructiegebied uit het Victoriaanse tijdperk. Er zit 50.000 ton staal in het onderhoud vergt een spreekwoordelijke inspanning - "it's like painting the Forth Bridge" is een Schotse uitdrukking geworden. De tolbrug is een hangbrug naar Amerikaans voorbeeld en maakte in 1964 een einde aan een 900 jaar oude veerverbinding. We rijden verder richting de East Neuk (echt waar!) streek, ten noordoosten van Edinburgh in het graafschap Fife. We rijden langs de Fife Coastal Tourist route en komen rond het middaguur in St Andrews. Dit middeleeuwse universiteitsstadje is een kort bezoek waard. We eten in de Glass House en bezoeken daarna de ruïne van de middeleeuwse kathedraal (1160). Tijdens de kerkreformatie werd de kerk in 1559 bestormt en verwoest. Tot 1820 werden nog stenen van de ruïne voor andere bouwwerken gebruikt. Nu is de ruïne een monument. Ik beklim de Rudell toren, vanwaar het uitzicht over het stadje en omgeving prachtig is. Vervolgens rijden we naar de Royal & Ancient Golf Club en de beroemde golfbaan bij het strand. St Andrews heeft een enorme reputatie in de golfwereld. Hier wordt in de club, die in 1754 werd opgericht, nog altijd over de regels van de sport beslist. We rijden naar Kingussie via Perth. Het is zo 'n 165 km en 2 uur rijden over brede 2-baanswegen. In Kingussie logeren wij in the Auld Poor House bij Paulene and Gordon. We krijgen een ruime kamer met douche en wc. We gaan na een korte pauze naar het dorp, doen wat inkopen en drinken een biertje in de pub. Meteen valt op de de pub geheel rookvrij is - een verademing. Sinds 1,5 jaar is roken verboden in openbare gelegenheden inclusief de horeca. 's Avonds eten we in het Silverfjord restaurant. Goed eten, dat geserveerd wordt door een vriendelijke, knappe, maar enigszins onzekere en onervaren ober. Als we terug komen bij het Guest House zien we dat de rechtervoorband zacht is geworden. We besluiten naar een tankstation te rijden om de band op te pompen, maar na een paar km wordt de band steeds zachter. We wisselen de band aan de kant van de weg en bellen Hertz. We worden doorverbonden met de AA (de Engelse wegenwacht). We krijgen te horen dat we morgen Hertz tijdens kantooruren moeten bellen zolang we geen echte breakdown hebben.

Maandag 27 augustus 2007
Na het ontbijt gaan we gewapend met een lunchpakket van Paulene naar het Glenmore Forest in het Cairngorms National Park. Bij het visitor centre krijgen we nog suggesties voor een route die ons naar de top van Meall' a Bhuachallie (2654ft/795m) gaat voeren. De klim gaat geleidelijk omhoog met hier en daar steile stukken. Na korte tijd zijn we boven de boomgrens en komen we op een heide, waar het helemaal stil is. Geen mensen, geen dieren, geen vogels. We klimmen naar de top waar het behoorlijk waait. We vinden beschutting achter een muur van gestapelde leistenen. Daar eten we onze sandwiches op. Dan zetten we door naar beneden langs de andere kant van de berg. Het begint te regenen, eerst licht, daarna heviger en het zicht wordt erg beperkt. Als we beneden in het dal zijn is het weer wat droger. We lopen dan nog een uur voor we weer terug zijn bij de auto. Daar worden we aangevallen door zwermen kleine mugjes, midges, die vervelend steken. In de winkel bij het bezoekerscentrum wordt ons skin moisteriser aangeprezen, die goed moet werken als anti-muggenmiddel. Als ik wat verbaasd kijk zegt de verkoper: "Zelfs het leger gebruikt het tegenwoordig". Dan zal het wel goed zijn. En het blijkt inderdaad uitstekend te helpen. Moe maar voldaan rijden we terug naar ons Guest House. Na een douche en een pauze rijden we terug om een ritje met de Cairngorms Mountain railway te maken. Dit is een bergbaantje naar de top van de Cairngorm Mountain, waar op ruim 1000 meter hoogte een uitzichtpaviljoen staat. De aanleg van het bergbaantje was zeer omstreden bij de milieubeweging, omdat het het landschap zou aantasten. Tijdens de rit naar boven wordt er herhaaldelijk gewezen hoe milieubewust de baan geëxploiteerd wordt. Zo vaak zelfs dat je eraan gaat twijfelen. Het zicht is redelijk, maar er is op afstand veel bewolking. Het is erg koud boven: zo'n 5 of 6 graden. We nemen het treintje terug naar beneden en worden weer verwelkomd door de midges. We eten 's avonds in het Guest House, waar Paulene haar best heeft gedaan op de maaltijd.

Dinsdag 28 augustus 2007
Kingussie - Craigellachie: 80km
Na het ontbijt rijden we naar Aberlour. Hier drinken we (een zeer slechte) cappucino in het Aberlour hotel. We bellen naar de plaatselijke Aberlour whisky distilleerderij om te reserveren voor een rondleiding. Die begint om 10.30 uur. De tour duurt 2 uur en Julian, onze gids, vertelt ons op levendige wijze hoe Whisky is ontstaan, de verschillende gebeurtenissen, die van invloed zijn geweest op de bedrijfstak en geeft tijdens de rondleiding door het bedrijf uitleg over het distillatieproces. Aan het einde van de tour krijgen we een tutored nosing, ofwel een begeleide proeverij. We ruiken en proeven 2 halffabrikaten (spirit en sherry cask) en daarna 3 varieteiten van Aberlour producten. 10, 16 jaar oude single malt whisky en a'budhna, een speciale whisky volgens oud recept. We lunchen na dit drinkgelag in Mash Tun, een pub met restaurant. We rijden dan naar Craigellachie, waar we verblijven in het Green Hall Gallery B&B. De alleraardigste gastheer Stewart verwelkomt ons, nadat we hem uit zijn middagslaapje hebben gewekt. 's Middags rijden we naar Banff aan de Grampian noordkust, om Duff House te gaan zien. Dit was ooit het stately home van de graven van Fife. Na het bezoek aan het huis eten en drinken we wat in de tea room van Duff House, waarna we weer terugrijden naar het B&B. 's Avonds drinken we een biertje in de Highlander Inn, waar we ook eten. De bar meals zijn helemaal niet zo slecht. We besluiten de avond heel passend met een paar single malt whisky's.

Woensdag 29 augustus 2007
We rijden vanmorgen naar het Glenlivet Estate. Dit is een kroondomein van 23.000 ha., dat toegankelijk is voor het publiek en waarin zich ook een aantal dorpen bevinden. Er zijn diverse bewegwijzerde wandelingen te maken. We kiezen de Glenbrown and Kylnadrochit wandeling die 6,75 km lang zal zijn. De route is licht heuvelachtig en biedt prachtige uitzichten over de omgeving en over de heide. We zien regelmatig schapen en konijnen, maar geen groot wild. Op sommige plekken is het flink modderig, maar nooit onbegaanbaar. Na 2,5 uur zijn we weer terug bij het beginpunt nabij Tomintoul. Prompt begint het te regenen. We rijden naar Tomintoul (spreek uit "tom-in-towel") en lunchen in restaurant Clockhouse op het centrale plein. Tomintoul ligt op bijna 400m hoogte en is ontstaan na 1745 toen landeigenaren in paniek raakten na opstanden van pachters en de mensen van het land dreven en samenbrachten in geplande dorpjes, waar ze beter in de gaten konden worden gehouden. Na de lunch rijden we via Dufftown naar Craigelachie. Dufftown heeft een grote concentratie aan distilleerderijen, waaronder die van Glenfiddich, het bedrijf dat in de jaren 70 als eerste begon met single malt whisky te maken. Het was een groot succes en vele distilleerderijen volgden door over te schakelen van Blended naar Single Malt Whisky. Dufftown claimt de "Malt Whisky Capital of the World" te zijn. In Dufftown wordt meer opbrengst voor de rijksschatkist gegenereerd per hoofd van de bevolking dan enig andere gemeente in Groot-Brittannië. Er zijn in totaal 9 distilleerderijen in en rond het plaatsje. We rijden door en stoppen bij de Speyside Cooperage, aan de rand van Craigellachie, voor een rondleiding. Het is een self guided tour door een tentoonstelling, die de geschiedenis van het maken van whisky vaten laat zien. Vervolgens zien we een film, waarna we een bezoekersgallerij op kunnen gaan, vanwaar we zicht hebben op de kuipers, die vaten repareren voor de whiskyindustrie. Een gids legt ons het een en ander uit. De kuipers werken tegen stukloon en maken ongeveer 45 uur per week. De verdienste is goed, verzekert de gids. We hoeven echt geen medelijden te hebben. Van gewone vaten maken ze er tot 20 per dag. Whisky vaten worden van eikenhout gemaakt, dat vanuit de VS en Canada wordt geïmporteerd. Vaten worden na gebruik door de distilleerderijen ter reparatie en onderhoud aangeboden. Gemiddeld worden de vaten 3 tot 5 keer gebruikt. De whisky rijpt 10 tot 18 jaar in een vat. Na een korte pauze in ons B&B gaan we weer naar de Highlander Inn voor een biertje en een pubmeal. Het eten is weer prima eten en de service uiterst vriendelijk . Na het eten doe ik een whisky flight, dat wil zeggen een proefselectie van 6 whiskies. In mijn geval single malts uit Speyside, de streek waar we nu zijn en waar de meeste distilleerderijen zitten (wel meer dan 40). Je krijgt er een proefformulier bij. De glaasjes staan in het gelid op een speciaal plankje en zijn afgedekt met een glazen dekseltje om de geur te behouden. Voor de gelegenheid worden de flessen ook op tafel gezet. Een waar genoegen om de whiskies goed in geur en smaak tot me te nemen. Terug in het B&B kijken we nog naar de voetbalwedstrijd Celtic tegen Spartak Moskou. Celtic wint na penalties en mag meedoen aan de Champions League.

Donderdag 30 augustus 2007
Craigellachie - Inverness 97km
Na het ontbijt gaan we op weg naar Inverness. Hier gaan we direct naar Kwik Fit voor een reparatie van de band. Hertz had ons laten weten dat we daar de reparatie moeten laten uitvoeren. Later zal blijken dat repareren niet meer mogelijk is en de band vervangen moet worden. Kosten: 98 pond. Ons B&B ligt 15 min. buiten Inverness, in Dores aan het Loch Ness. John en Glen hebben een keurige B&B, Pottery House genaamd, met een ruime kamer, die modern is ingericht. Vanuit onze ruime kamer zien we door de bomen heen Loch Ness liggen. Geen monster te bekennen. Terug in Inverness lunchen we bij Café One. Inverness is niet echt een aantrekkelijke stad. Er zijn weinig historische gebouwen en de nieuwe gebouwen tonen wel heel erg weinig architectonisch raffinement. De stad noemt zich zelf de hoofdstad of de gateway to the Highlands. Dat is waarschijnlijk wel terecht, want er zijn verder helemaal geen steden in de Highlands. Het zal ook de enige plaats blijken te zijn in de Highlands met enigszins behoorlijke winkels, bioscopen, theater en iets wat lijkt op een uitgaansleven, die we tegen gaan komen. Wij gaan naar het Kilt Making Centre. Dit is gevestigd boven een kledingzaak gespecialiseerd in typisch Schotse kledij. Er is een kleine tentoonstelling met een blik op het naaiatelier, waar een vijftal dames aan de kilts werkt. De tentoonstelling vertelt in het kort de geschiedenis van de Kilts en Tartan, de stof waarvan ze gemaakt worden - althans een wat geromantiseerde versie daarvan. De waarheid is dat de oorspronkelijke kilts gemaakt werden van een bijna waterdichte stof, Helande genoemd, die geweven werd van wol van inheemse schapen. De kleuren waren helder, maar zacht en boden een vorm van camouflage in de heuvels. Het was een soort toga die om het middel werd gewikkeld en vervolgens over de schouder geslagen. Echt populair werd tartan pas toen Sir Walter Scott, de schrijver/advocaat het ging verheffen tot nationaal symbool om de eigenheid van Schotland te benadrukken. Hij nodigde in 1822 koning George IV uit naar Edinburgh en hulde de vorst in een kilt en vleeskleurige kousen. Toen koningin Victoria Schotland ontdekte als vakantiebestemming werden Tartan en Kilts definitief synoniem met Schotland. De schreeuwende motieven van de tartans en de gecultiveerde en geregistreerde patronen per clan zijn in werkelijkheid een 19e eeuwse romantiserende uitvinding en geen eeuwenlange traditie. Maar dat kan de Schotse toeristenindustrie natuurlijk niets schelen. Tartan verkoopt, met name aan nakomelingen van Schotse emigranten. Tegenwoordig hangen in de Kilt winkels lijsten getiteld "What's my tartan?". Je moet of een of andere manier verwant zijn aan een clan om een bepaald type tartan te mogen dragen. Daarvoor worden genealogische hoogstandjes uitgehaald. Een "echte" kilt bestaat uit zo'n 4 meter stof en kost ruim 300 pond. De andere attributen als jasje, buidel, mes, sokken en schoenen verdubbelen dat bedrag voor een complete outfit. De meeste Schotten dragen dit ensemble op bruiloften of andere formele gelegenheden. We drinken nog wat in een pub voor we weer naar Dores gaan om onze kamer te betrekken. We rusten wat uit, wandelen wat langs de oevers van Loch Ness en gaan dan weer de stad in voor een aperitief bij Pivo, een trendy lounge bar. Het maakt deel uit van een keten, gespecialiseerd in Tsjechische bieren. Pivo betekent bier in het Tsjechisch. We dineren in de Mustard Seed. Een groot restaurant, leuk ingericht in een voormalige kerk. Het restaurant zit stampvol en het eten is okay, maar overstijgt niet het eetcafe niveau. We drinken koffie in een koffietentje en gaan dan op zoek naar een rustige bar. Het Glen Mhor hotel heeft een prima lounge bar, maar is wel erg stilletjes. Terug naar Dores.

Vrijdag 31 augustus 2007
Inverness - Cromarty - Thurso 189km
Na het ontbijt rijden we naar de Black Isle, een schiereiland ten noordoosten van Inverness. In het plaatsje Cromarty helemaal aan het einde van de Cromarty Firth, ongeveer 45 min. buiten Inverness, gaan we een dolfijnen boottocht maken met Ecoventures. Reserveren is noodzakelijk om teleurstellingen te voorkomen. Het bedrijf wordt geheel door vrouwen geleid. We varen met een rubberboot voor 12 personen de baai op om dolfijnen te spotten. In de Cromarty Firth zien we niets, maar als we via een zeeëngte buitengaats in de Noordzee (hier toch wat benepen de Moray Firth genoemd) komen zien we groepjes dolfijnen duiken en springen. Een erg leuke ervaring. Telkens zien we ze weer op een andere plek opduiken, zelfs heel dichtbij. Ze lijken ons te volgen en zo nu en dan nieuwsgierig te bekijken. Het zijn tuimelaars, die ongeveer 3 meter lang kunnen worden. Later varen we langs de kust en zien we vele watervogels, zoals Aalscholvers en Drieteenmeeuwen. Na 2 uur zetten we weer met hoge snelheid en stuiterend over de golven koers naar de haven van Cromarty. We rijden naar Rosemakie. Dan begint de lange rit naar Thurso. De route voert over de A9 langs de noordzeekust en bijna 3 uur later komen we in Thurso aan. Tigh na Abhainn is een eenvoudig Guest house, dat vol staat met prullaria. De kamer is wel ruim en schoon, maar de douche (met vloerbedekking en veel poppetjes en andere onzin) is op de gang. We gaan het stadje in, dat niet zo veel voorstelt. De belangrijkste winkelstraat is de Rotterdam Street (!), dus dat spreekt duidelijk in het voordeel van Thurso. We drinken een pint in Joe's Top Bar en eten later in Le Bistro, het enige restaurant van een soort allure. Later op de avond wandelen we langs de kust en nemen we een afzakkertje in een pub, The Grove Lounge, en vermaken ons tussen de locals.

Zaterdag 1 september 2007
Na het ontbijt gaan we koffie drinken in het nog slaperige centrum van Thurso. We lezen de krant. Onze ferry naar Orkney zal om 12.00 uur vertrekken. We gaan 2 uur voor de afvaart naar de haven. We checken in en zetten de auto in de rij. We wandelen wat rond de haven en drinken wat fris in een pub. Om 11.00 uur komt de ferry binnen en even later begint het inschepen. Stipt om 12.00 uur varen we uit. De overtocht duurt 1.45 uur. Er is wel deining, maar niets ernstigs. Onderweg zijn er wat fikse buien. Na ruim 1 uur krijgen we land in zicht. Rond 14.00 uur staan we op de wal in Stromness en rijden naar ons Guest House, dat op steenworp afstand van de terminal ligt. We zullen hier 2 nachten verblijven in Millers House and Harbourside Guest House. Het huis is 3 eeuwenlang in handen geweest van de handelsfamilie Miller, tot het in 1997 werd gekocht door Magnus en Maureen Dennison, die er een B&B van hebben gemaakt. En niet zomaar één. Zij zijn de trotse winnaar van de prijs voor het beste ontbijt van Schotland in 2006. We lunchen bij Julia's café aan de haven en rijden dan naar Skara Brae, een archeologische vondst van een groep van 7 Neolitische huizen van 3000 vC. Het stormt aan de westkust van Mainland Orkney en het regent dat het giet. We doen onze regenkleding aan. De huizen zijn vrij goed in tact gebleven en simpel van indeling. Een ronde kamer met een haard in het midden. Een kast aan de muur. Alle huizen zijn gelijk en er is geen gemeenschapshuis. De plek is ongeveer 600 jaar bewoond geweest en dan verlaten. Je kunt de huizen en de gangetjes die hen onderling verbinden niet in, maar het geheel is goed te overzien van af een muur die om het complex heen ligt. Er is ook een replica van een woning op ware grote, waar je wel in kunt voordat je de site zelf gaat zien. De site werd bij toeval ontdekt toen een zware storm een stuk land wegsloeg en de resten van de woningen zichtbaar werden. Bezoek aan de site kost £6,50, maar Historic Scotland heeft ook een Explorer pass, waarmee je in totaal 6 sites op Orkney kan bezoeken voor £16. Bij bezoek aan 3 sites heb je hem er al uit. Bij de site is ook een landhuis, Skaill House dat tot 1991 werd bewoond door een adelijke familie. De slaapkamer van de laatste bewoonster is nog helemaal in de staat waarin zij het achterliet, nu 16 jaar geleden. Het huis is nu een museum. We rijden weer terug naar Stromness en rusten even uit voor we gaan borrelen in de drukke Ferry Inn. Er is veel lawaaiig publiek dat boven de muziek en de voetbalwedstrijd op tv probeert uit te komen. We eten in Bistro 76. Dat is wel aardig, maar zal geen prijzen winnen op culinair gebied. Later op de avond drinken we nog een borrel in de bar van het Stromness hotel. Ik neem een Highland Park en vervolgens een Scapa single malt. Die worden hier op Orkney gemaakt.

Zondag 2 september 2007
We ontbijten in de grote onbijtruimte. Met een goed gevulde maag gaan we daarna op pad. We rijden richting de Stones of Stennes. Bij het gehucht Stennes staan 4 van oorspronkelijk 12 vlakke gigantisch lange stenen in een ellipsvorm in een weiland. De opstelling is neolitisch. Wat de betekenis ervan is, is onduidelijk. Hoe men indertijd de loodzware stenen hierheen heeft gebracht en rechtop gezet is ook giswerk. Verderop, tussen twee meren zien we de ring van Brogar. Hier staan nog 27 van oorspronkelijk 60 stenen in een kring . Een imposant gezicht tegen de achtergrond van een razende zee, opgezweept door een krachtige wind. We rijden verder naar Birsay, ooit het centrum van Noorse macht hier. De Orkney eilanden behoorden tot de 13e eeuw, net als Shetland tot de Noorse invloedsfeer. De Noormannen hadden hier nederzettingen en graafschappen gevestigd en namen zelfs hiervandaan deel aan kruistochten naar het Middenoosten. Hier in Birsay is een ruïne van een grafelijk paleis uit de 16e eeuw. Op een landtong is nog een bezienswaardigheid, de Broug of Birsay, maar bij hoog tij is die niet bereikbaar. Het is een Pictische nederzetting (Historic Scotland). Vanaf een klif zien we de woeste zee op de rotsen beuken. We rijden naar Kirkwall, de hoofdstad van de Orkney eilanden. Hier staat de grote St Magnus kathedraal, een Noorse kerk uit 1137, ernaast staan het nieuwe grafelijke paleis uit 1601 en het bisschopspaleis, nu beide ruines. De paleisruïnes worden ook door Historic Scotland beheerd. We kijken rond en de verschillende ruimten zijn nog goed te herkennen. We lunchen in een bistro en rijden verder naar het oostelijk deel van het hoofdeiland. Het hoofdeiland is verbonden met de eilanden Burray en South Ronaldsay door middel van basaltdammen. Deze worden de Churchill Barriers genoemd en zijn in de 2e wereldoorlog aangelegd om een schuilplaats te creeren voor marineschepen tegen de Duitse onderzeeërs. We komen uiteindelijk op South Ronaldsay, waar we na een korte stop in het havenplaatsje St. Margaret's Hope bij de Tombs of the Eagles aankomen. Een boer, Ronnie Simpson, vond hier in 1958 op zijn land een neolithische graftombe en graaft hem zelf uit, omdat de archeologen niet veel belangstelling tonen. Zij waren meer geïnteresseerd in de Burnt Mound (een neolithische vuilnisbelt), die ook op het land van Ronnie ligt. De opgravingen zijn nog steeds in bezit van de familie, die haar best doet om hun zelfvergaarde kennis over te brengen op de bezoekers. De dochter van Ronnie weet echt niet van ophouden en houdt de ene na de andere vuursteen en bijl in de hoogte. De tombe zelf ligt een mijl lopen van de boerderij. Interessant om te zien. Je moet er op je buik met behulp van een soort skateboard in schuiven en dan kun je rechtop in de grafheuvel staan. Voor het juiste effect liggen er in een nis vier schedels, die pas zichtbaar worden als je op een lichtschakelaar drukt. We rijden weer terug richting Stromness, maar stoppen nog bij Maeshowe, ook een neolithische grafheuvel (denkt men), die door Historic Scotland wordt beheerd. Er zijn echter nooit botten gevonden. De heuvel is alleen onder begeleiding van een gids te bezoeken. Je kunt een rondleiding telefonisch reserveren. Wij hebben dat niet gedaan, maar hebben geluk, dat het aan het eind van de dag niet meer zo druk is. Fran, de gids vertelt ons levendig de theorieën omtrent de ontstaansgeschiedenis. De Noormannen zijn er ook per ongeluk in geweest - waarschijnlijk door het dak gevallen - op terugtocht van een kruistocht en hebben er - soms melige - teksten in runentekens achtergelaten. Terug in Stromness eten we in het Stromness hotel.

Maandag 3 september 2007
Stromness - Thurso - Durness 122km
Na wederom een lekker ontbijt gaan we wat rondwandelen in Stromness om de tijd te doden. Onze ferry vertrekt pas om 11.00 uur. We kopen postzegels op het kleine dorpspostkantoor. De poes ligt op de toonbank! We drinken koffie bij Julia's en kijken rond in de haven. Als de ferry binnenkomt gaan we inchecken. De overtocht verloopt rustig. We eten aan boord. Ik neem pizza. "Do you want chips with that?" vraagt de serveerster. Een beetje verbouwereerd prevel ik "yes please". Maar wat een combinatie! Het zijn niet de eerste chips en er zullen nog vele maaltijden met friet gaan volgen. In Scrabster op het Schotse vasteland aangekomen, rijden we westwaarts langs de noordkust. Een prachtig landschap trekt aan ons voorbij . Bergen met heide begroeit, meertjes, schapen en een woeste kustlijn met rotsen. Het weer wisselt met het uur: zon, wolken, regen en weer opklaringen met zon. Tegen 14.30 uur komen we in Durness aan. Hier zoeken we een kamer bij een B&B. Dat lukt. De WC en wastafel zijn op de kamer, douche op de gang beneden. De gastfamilie (oma, dochter, schoonzoon en 5 kleinkinderen) zijn uiterst vriendelijk. We gaan wandelen vanaf het strand bij Balnakiel. Bij de VVV heb ik een boekje met wandelingen in de omgeving gekocht. We lopen over het strand een landtong op en dan de duinen in over de de rotsen naar de oefenterreinen van defensie. De punt van de landtong wordt zo nu en dan door de luchtmacht als doelwit voor oefenbombardementen gebruikt. Daar bereiken we een uitzichtpunt Faraid Head, vanwaar we een prachtig uitzicht hebben over de Kyle of Durness, een zeegarm. Bij elkaar is de wandeling 5 mijl. 's Avonds eten we bij Mackay's, het enige restaurant in het dorp. Prima eten in stijlvolle eetkamer. Van buiten ziet de zaak er niet uit! Dus niet oordelen op uiterlijk vertoon. In het dorp staat vandaag een mobiele bioscoop. Films worden vertoond in speciaal gebouwde oplegger van 18 meter lang. De Simpsons staan op het programma. Wij drinken wat in de plaatselijke pub bij de camping.

Dinsdag 4 september 2007
Durness - Ullapool 104km
Na het ontbijt gaan we op weg naar het zuiden. Bij Kinlochbervie slaan we af een smalle 1-baansweg in naar Blairmore, waar we een wandeling beginnen naar Sandwood Beach. Het is een gemakkelijk parcours door een prachtige omgeving van bergen, meertjes en veel heide. Het uitzicht op de bergtoppen is prachtig. Het gebied hier kwam in 1993 in handen van de John Muir Trust, die als doel heeft ecologisch waardevolle gebieden in stand te houden. Vooral voor vogels, zoals vele ruiters en de goudplevier is dit gebied van groot belang als broedgebied. Net als veel plaatsen in de Schotse Hooglanden was dit gebied ooit bevolkt door kleine boeren. Na de grote misoogsten in 1847 werden de boeren door de landeigenaren verdreven, die het land voor schaapsteelt wilden gebruiken. Velen emigreerden naar de steden, Engeland en Amerika. De route loopt uiteindelijk naar Sandwood Beach, een 1,5 km lang strand (bij vloed). Bij eb is het 2x zo groot. Het strand wordt aan weerszijden omgeven door kliffen, in de verte ligt Cape Wrath, met de noordelijkste vuurtoren van Schotland. Het miezert een beetje. Via dezelfde weg loopt de wandeling weer 7 km terug naar de parkeerplaats. We eten onze boterhammen op. Dan rijden we verder in zuidelijke richting nar Ullapool. Mooie route langs zeearmen, bergen, en lochs. Om 14.30 uur komen we in Ullapool aan. We nemen onze intrek in de Ceilidh Place, een bijzonder hotel, met boekwinkel, pub en galerie. Boven is een grote lounge waar je in alle rust kunt lezen, onder genot van een drankje. Ullapool is een aardig, maar klein havenstadje. We lopen wat rond en drinken een pint in de Ferry Boat Inn (onder locals ook bekend als de FBI) aan de kade met uitzicht op de baai. 's Avonds eten we in het hotel. Het eten is goed en de sfeer prettig informeel. Later drinken we nog wat in de Arch Inn een andere pub aan het havenfront.

Woensdag 5 september 2007
Ullapool - Stornoway 2:45 uur varen
Bij het ontbijt neemt Erik zijn eerste bordje Schotse pap. Volgens hem smaakt het naar de onder Groningers beroemde delicatesse "Klont". Na het ontbijt gaan we het stadje in om bij de VVV te vragen naar een aardige autorit in de omgeving. Het regent voortdurend en buitenactiviteiten lijken daarom niet erg aanlokkelijk. Ze sturen ons op een tour rond het schiereiland Coigach met mooie bergen en smalle éénbaansweggetjes. Om de 100 meter is wel een uitwijkplaats. Onderweg is bij Achiltibuie een visrokerij te zien. Die stelt als schouwspel niet zo veel voor. Door de ramen kun je een glimp op vangen van de rookruimte en de inpakafdeling. De winkel die er bij is verkoopt wel heerlijke gerookte zalm. We zouden ook uitzicht moeten hebben op de Summer Isles, maar door het ontzettend slechte weer en zicht komt daar niets van. De baai is helemaal in een regengordijn gehuld. Ook het Hydroponicum laten we voor wat het is. Het is een "Garden of the Future" waar bloemen, planten en groenten worden gekweekt zonder aarde, alleen met zonnestralen. Ze verbouwen aardbeien, sla, vijgen en zelfs bananen. We rijden terug naar Ullapool en vervelen ons een beetje want het weer staat niet toe om iets buiten te ondernemen. Rond 15.30 uur gaan we inchecken voor de overtocht naar het eiland Lewis (Leodhas). De boot komt rond 16.30 uur binnen en binnen 45 min. varen we alweer uit. De boot van de rederij Caledonian MacBrayne (ook wel CalMac genoemd) is een beetje afgetrapt en sleets. De rederij onderhoud heel veel veerverbindingen tussen de Schotse eilanden en het vasteland. Na 2 uur en 45 minuten zijn we aan de overkant. Dan is het nog een 20 minuten rijden naar Broadbay House Guest House bij het gehucht Back. Dat blijkt een luxueus onderkomen te zijn. De kamer is prachtig en smaakvol ingericht. We hebben een balkon met zicht op zee en zijn van alle gemakken voorzien. Ik val voor de gadgets als een flatscreen tv, hifi stereo en dvd installatie en om het compleet te maken een docking station voor mijn iPod, zodat we mijn muziek via de hifi kunnen beluisteren. We drinken nog wat in de lounge voor dat we naar bed gaan en tv kijken.

Donderdag 6 september 2007
Het is ontbijt is heerlijk. Kippers, toast, roerei en zomeer met een geweldig uitzicht op het strand en de Broad Bay. Er ligt zelfs een heel goede verrekijker klaar om de vogels in de gaten te houden. We beginnen de ochtend met koffie in Stornoway (of Steornabhagh), het hoofdstadje dat niet erg memorabel is. Het valt ons op dat Keltische teksten op verkeersborden en dergelijke veel prominenter aanwezig zijn dan op het vasteland. In de Highlands zie je het ook wel veel, maar altijd secundair aan het Engels. Hier is het andersom. Regelmatig ontbreken zelfs de Engelse vertalingen, waardoor je bij verkeersborden soms even in verwarring komt en snel moet schakelen. Op de radio kunnen we luisteren naar de BBC Radio Scotland's Gaelic zender. We nemen geld op bij een geld automaat. Schotland heeft zijn eigen bankbiljetten. Ze hebben dezelfde waarde als het Engelse pond sterling en zijn wettig betaalmiddel in het gehele Verenigd Koninkrijk. Maar het is niet makkelijk ze uit te geven als je wat verder Engeland in rijdt. In het buitenland zijn ze niet om te wisselen. Elke commerciële bank geeft overigens zijn eigen bankbiljetten uit, zodat je soms 4 of 5 verschillende briefjes van 10 in je portemonnee hebt. We rijden naar het uiterste noorden van Lewis, naar Port Nis (Port of Ness) een havenstadje met strand. In de buurt is een oud 12e eeuws van oorsprong Noors kerkje, Teampull Mholuaidh of St Moluag's Church, dat nadat het als schaapskooi dienst heeft gedaan sinds 1912 weer als kapel functioneert. We rijden door naar Rubba Robhanais (Butt of Lewis) een uitzichtpunt met kliffen en een vuurtoren. De plek wordt altijd genoemd bij het weerbericht voor de scheepvaart op BBC Radio 4. Vanuit Port Nis rijden we naar Arnol, waar we een Black house (of Taigh Dubh) bezoeken. Dit is een traditionele woning met een turf dak en een haard midden in de kamer zonder schoorsteen. Zo kan de rook de midges verdrijven. Ook de dieren verbleven in het huis, terwijl de aardappels en het graan in een naastgelegen schuur werden opgeslagen. De laatste bewoonster werd pas in 1964 tegen haar zin naar een normale woning verhuisd, maar pas nadat de gemeente ook een onderkomen voor haar dieren had gebouwd. Aan de overkant van de weg staat een vervallen Black House met ernaast een woning (White House of Taigh Geal) waar de bewoners in 1920 zijn ingetrokken. De woning is te bezichtigen, ingericht met de meubels uit de jaren 60. Verder rijden we naar Gearrannan (Garenin), een openlucht museum dat bestaat uit een dorpje van Black houses. Er is een café in het eerste huisje, de andere zijn te bezichtigen en je kunt er zelfs in overnachten. Wij lunchen hier, waarna we doorrijden naar Dun Charlabhaigh Broch (Carloway Broch) een goed bewaarde verstevigde woontoren uit de tijd rond het begin van onze jaartelling. De Broch staat op een heuvel en overziet de zee. De Schotse Atlantische kust is bezaaid met zo'n 500 brochs, maar dit is de best bewaarde. Het gebouw bestaat uit twee concentrische ronde muren en heeft maar één lage ingang. Het gebouw bood waarschijnlijk bescherming tegen de Romeinse slavenhandelaren. Dan verder naar Calanais (Callanish), waar de beroemde staande stenen staan in een kring met uitlopers in de noord en zuid richting. Het complex dateert van ongeveer 3000 v Chr. Het zijn er in totaal zo'n 50 stenen. De site ligt prachtig aan een meer. Waar de stenen toe dienden is onderwerp van jarenlange debatten geweest. Men is het er nu wel over eens dat de aanleg van de site door vele generaties is uitgevoerd en dat het een kalenderfunctie gehad moet hebben. Belangrijk voor de landbouw. De gelijkenis van de plattegrond met een Keltisch kruis en de aanwezigheid van een grafkelder hebben dus geen enkele betekenis, maar waren jarenlang voedingsbodem voor wilde speculaties over buitenaardse interventies en menselijke offering. Vele stenen staan in lijn met een zonne- of sterrenstand. Tenslotte rijden we naar Uig. Dat ligt nogal veraf aan de westkust, bereikbaar via een smalle éénbaansweg. De weg eindigt in een lange canyon naar het strand. Daar werd in 1831 door een koe een historische vondst gedaan: 92 figuurtjes, waarvan 78 viking schaakstukken gesneden uit walrus ivoor. De stukken zijn nu in het Museum of Scotland in Edinburgh en het British Museum in Londen te bewonderen. Hier in het gemeenschapshuis zien we replica's. We rijden terug naar het Guest House voor een borrel met uitzicht. Op een rots in de baai zien we zeehonden van de zon genieten.'s Avonds eten we heerlijk. Onze gastheer Ian is een prima kok.

Vrijdag 7 september 2007
Stornoway - Tarbert - Isle of Skye 72 km
We rijden naar het zuiden naar Tarbert, dat op het eiland Harris (Na Hearadh) ligt. Harris is fysiek verbonden met Lewis. Wij rijden het eiland rond, door een prachtig en ruig, maar door de laag hangende regenwolken verborgen landschap en komen uiteindelijk uit bij Rognadal (Rodel), waar de St. Clemens Kerk staat. In de kerk zijn een aantal clanhoofden van de McCleod clan begraven. De kerk is in 1520 gebouwd. Ik beklim de toren. In de gevel van de toren zien we nog een afbeelding van een Sheila-na-gig, de de Oude Ierse Godin van Geboorte en Dood, zij wordt grijnzend afgebeeld terwijl ze met beide handen haar vagina opentrekt. Bij deze kerk heeft ze - heel ongebruikelijk - een broertje die zijn genitaliën laat zien. De kerk werd in de 19e eeuw van de ondergang gered en in 1873 gerestaureerd door de hertogin van Dunmore. We eten in het Rodel hotel dat achter de kerk ligt. Het dorpje is erg klein en we zijn hier echt aan het eind van de wereld. We rijden weer terug naar Tarbert (An Tairbeart) en lopen daar wat rond, kopen en schrijven kaartjes en drinken thee in de First Fruits tea room. Om 16.00 uur vaart de ferry van CalMac uit naar Uig op het Isle of Skye. 1 uur en 40 minuten later komen we daar op het eiland Skye aan. Vanuit Uig nemen we een smal bergweggetje door het Quirang woud naar Staffin, dat aan de andere kant van het eiland ligt. Het is ontzettend mistig en we zien geen hand voor ogen. Ons B&B, Old Mission House ligt in het kleine Staffin, een gaelic sprekende gemeenschap. Het was ooit de pastorie van de ernaast gelegen Free Church. Het zoeken van een restaurant is nogal lastig. Er is een hotel, Glenview, 6 mijl naar het zuiden, maar dat blijkt vol te zitten. Dan weer 12 mijl naar het noorden, naar Flodigarry Country House Hotel. Die zijn gesloten wegens een privé feest. Onze laatste redding in deze streek zonder een enkele pub (!) is een opleidingscentrum met een cafetaria.. We nemen een hamburgertje, waarna we weer terug naar het B&B van Nick en Kevin gaan.

Zaterdag 8 September 2007
We rijden naar Portree het hoofdplaatsje van Skye. Eerst stoppen we bij de Kilt Rock Falls. Een prachtige waterval die tientallen meters naar beneden van van een rots de zee in stort. Aan de overkant van het water ligt het eiland Raasay. Voor bij de waterval versmalt de weg versmalt naar 1 baan en om de 50 meter is er wel een passeerplaats. De mensen wachten beleefd op elkaar en zwaaien als dank voor het getoonde respect. Portree is met 2000 inwoners ook geen grote plaats. Toch is het een aantrekkelijk vissersdorp met een kleurrijke haven, die droogvalt bij laag tij. We drinken koffie in een café met uitzicht op de haven. Na Portree een beetje te hebben verkend, rijden we verder richting Glen Brittle, waar we gaan wandelen. Eerst lunchen nog we nog bij The Old Inn in het gehucht Carbost. De Inn ligt prachtig aan het Loch Harport en kijkt uit op de Cuillin Mountains, het bekendste gebergte op het eiland en geliefd onder bergwandelaars. Helaas zijn de bergen grotendeels gehuld in een sluier van mist waar geregeld wat regen uit neerdaalt. De wegen naar Glen Brittle zijn smal eenbaans en schilderachtig. De vallei Glen Brittle is erg verlaten. Geen dorpje te bekennen. We komen nog wel langs een trainingscentrum voor schaapshonden. Uiteindelijk aan het einde van de Glen komen we bij het strand en bij een kleine camping. Daar beginnen we onze wandeling. We houden de bergrand van de Cuillins aan de ene hand en de zee aan de andere hand. We moeten een paar snelstromende riviertjes oversteken, éénmaal met behulp van een brug. Hier en daar komen we schapen tegen die hier de hele zomer lang mogen grazen. Na 1,5 uur keert de wandeling via een lus om en wandelen we terug. Na de wandeling gaan we weer op weg en rijden nu langs de westkant van het eiland noordwaarts. Hier klaart de bewolking op en kunnen we eindelijk de hoge toppen, de Munroes, van de bergen zien. Munro is een typisch Schots begrip. Net als Eskimo's vele woorden voor sneeuw hebben, is voor de Schotten een berg nooit zomaar een berg. Afhankelijk van waar je bent, hoe het eruit ziet en hoe hoog het is kan een berg een Hill, een Ben, een Mount, een Law, een Pen, een Brae of zelfs een Pap zijn. Munroes zijn bergen in Schotland van 3000 voet of hoger. Deze bergen zijn voor eerst door Sir Hugh Munro in 1891 op een lijst gezet. Het zijn er 284 in totaal. Munro bagging is een term voor het verzamelen van Munroes door bergwandelaars. Behalve Munroes zijn er ook nog Corbetts (2500-2999 voet) en zelfs Donalds (laagland heuvels boven de 2000 voet). Bij Dunvegan slaan we rechtsaf weer richting Portree. Via Portree rijden we dan naar het noorden het Trotternish schiereiland op waar Staffin ligt. Ook hier klaart het weer op en schijnt zelfs de zon. We zien de Old man of Storr een merkwaardige rotspunt, die nu eindelijk aan de mist is onttrokken. 's Avonds eten we in het Glenview hotel in Culnacnoc, bijna 7 km ten zuiden van Staffin. De eigenaren doen hun uiterste best en het eten smaakt prima.

Zondag 9 september 2007
Staffin - Fort William 200 km
Na het ontbijt rijden we via Portree naar het zuiden van het eiland, dat we via de Skye brug verlaten. De brug is in 1995 voltooid en kostte vele miljoenen. De veerdienst tussen Kyle of Localsh en Kyleakin werd opgeheven. Eilandbewoners meden de dure tolbrug en de Schotse regering kocht uiteindelijk de tol af. De brug is nu tolvrij en de meest gebruikte manier om het eiland te bereiken. Net over de tolbrug ligt Schotland's meest gefotografeerde bezienswaardigheid: Eilean Donan Castle. Een sprookjesachtig Schots kasteel, strategisch gelegen aan de samenvloeiing van drie Lochs. Het in 1230 gestichte kasteel was de vesting van de McCrae familie tot het in 1719 betrokken raakte in de Jacobitische opstand. Het bood onderdak aan een Spaans garnizoen dat de katholieke James Stuart kwam helpen tegen Koning George om de Schotse troon te heroveren. De koning liet het kasteel verwoesten. In 1912 liet John McCrae-Gilstrap het kasteel in oude luister herbouwen. Het is nu te bezichtigen en is best mooi herbouwd. Helaas is het wel een beetje druk bezocht. Fotograferen is binnen verboden en in de grote zalen zijn in kilt gehulde gidsen aanwezig die de verhalen van het kasteel vertellen. Het kasteel figureerde in veel speelfilms als Highlander, Entrapment (beide met Sean Connery) en The World is Not Enough (met Pierce Brosnan als James Bond). We rijden door prachtige Glens via Invergarry naar Fort William en stoppen even bij het Commandos memorial. Een imponerend monument voor de commandotroepen die in de 2e Wereldoorlog sneuvelden en hier hun oefengebied hadden. Het monument staat boven op een heuveltop, maar het geroemde uitzicht wordt ons door slecht weer onthouden. In Fort William is het echter droog en logeren we in het Alexandra hotel, een oude wereld hotel, dat redelijk is bijgehouden. Er is nu een WK Mountain bike gaande in de buurt van Fort William, waardoor het stadje en ons hotel vol zit met mountainbikers. De gang op onze etage lijkt zo nu en dan net een fietswerkplaats. We eten 's avonds bij No4 restaurant. Best wel redelijk eten en redelijk geprijsd.

Maandag 10 september 2007
We ontbijten in de grote ontbijtzaal van het hotel. Voor de wielerploegen zijn aparte tafels gedekt met de nationale vlaggetjes van hun land, maar de renners liggen allemaal - op een enkeling na - nog op één oor. Wij moeten verkassen naar een B&B. Het is een zeer luxe B&B, The Grange, aan de andere kant van het centrum met een schitterend uitzicht op Loch Linnhe. We geven daar onze koffers af. Het is prachtig weer. De lucht kleurt blauw en de wolken trekken op. We gaan naar het station en kopen daar kaartjes voor de trein naar Mallaig, één van de mooiste treintrajecten in Schotland. De trein zal om 12.30 uur vertrekken, dus wij hebben nog tijd voor andere zaken. We rijden naar Neptune's staircase, een serie sluizen in het Caledonian Canal tussen Fort William en Inverness. Het kanaal is in 1822 geopend en verbindt de Atlantische Oceaan met de Noordzee. Het kanaal telt 29 sluizen, 10 bruggen en 4 aquaducten en was het eerste door de overheid gefinancierde vervoersysteem in Groot-Brittannië. Hier in de buitenwijk Banavie liggen 5 sluizen die 20 meter hoogte overwinnen in een halve mijl. Helaas zijn er op dit moment geen schepen die er doorheen moeten. De jonge sluiswachter vertelt ons dat we meer kans op actie hebben bij Fort Augustus, maar dat is zeker 30 mijl naar het oosten. Wij rijden dan maar naar Glen Nevis, de valei langs Ben Nevis, de hoogste top van Groot-Brittannië. Hier begint het pad naar de top. Het is zonder twijfel de meest populaire beklimming in Schotland en meer dan 100.000 mensen per jaar beklimmen de berg. Enige voorzichtigheid is toch wel geboden, aangezien het weer snel kan omslaan en het zelfs 's zomers kan sneeuwen. In 8 uur ben je heen en weer. We doen het niet. We drinken koffie bij Café 115 in de High Street. Dan gaan we naar het station voor onze trein naar Mallaig via de West Highland Railway Line. De route is prachtig. Langs meren en bergen, over prachtige spoorbruggen en uiteindelijk langs de kust naar het havenplaatsje Mallaig. We genieten volop van de prachtige treinrit over bergranden en hoge bruggen door de dalen. Na anderhalf uur zijn we in Mallaig. Naast de drie gewone treinen van First Scotrail die elke dag dit traject rijden is er ook de Jacobite Steam Train, die eens per dag het traject met historische wagons aflegt. De locomotief werd ook in de Harry Potter films gebruikt. De historische trein kost £28 retour, meer dan drie keer de prijs van de gewone trein. Het traject is hetzelfde. Mallaig is een klein havenplaatsje waar we snel uitgekeken zijn. We eten in de Tea Garden en slenteren wat rond. In Mallaig vertrekken de veerboten naar Skye. Om tien over vier gaat de trein weer terug en om half zes zijn we weer in Fort William. Onze B&B is prachtig. Mooie kamer met bad en eigen terras met uitzicht op het Loch Linnhe. 's Avonds eten we in Crannog, aan de pier. Een prima visrestaurant, waar ik schelvis (haddock) en Erik zalm eten, voorafgegaan door heerlijke oesters!

Dinsdag 11 september 2007
Fort William - Glasgow 268 km
Na een uitgebreid ontbijt nemen we afscheid van the Grange en zetten koers naar Glasgow. We rijden door GlenCoe, de prachtige vallei ten zuidoosten van Fort William. Helaas is het laag en zwaar bewolkt, maar hier en daar wordt de grootsheid en schoonheid van de vallei onthuld als de wolken wegwaaien. De vallei heeft een bloedige historie, want hier vermoordden op 13 februari 1692 de Campbell clansmen 38 tot 45 leden van de MacDonald clan en verjoegen er meer dan 300, nadat ze 10 dagen van hun gastvrijheid gebruik of misbruik hadden gemaakt. En dit alles omdat de MacDonalds door een misverstand geen trouw hadden gezworen aan de Nederlands-Engelse koning-stadhouder Willem III, die ook koning van Schotland was. Het is nog een hele rit naar Glasgow, die ons langs de westoever van Loch Lomond voert. Tegen 12.30 uur komen we in Glasgow aan. We hebben wat moeite met het eenrichtingssysteem in Merchant City het stadsdeel, waar ons hotel is. We komen er wel, maar het duurt even. Het is een prima hotel, de Brunswick. Niet groot, wel trendy met een hippe bar op straatniveau. We moeten in een Qpark garage een paar straten verderop parkeren. We krijgen een kortingskaart van het hotel. Na een rustpauze en lunch in het Brutti ma Buoni café van het hotel, gaan we met de Underground (ook wel Clockwork Orange genoemd) naar het Westend. Daar lopen we naar het Kelvingrove Art Gallery & Museum. Het is sinds vorig jaar heropend en heeft een veelzijdige collectie. Het gebouw is eind 19e eeuw door de kooplieden van de stad gesticht als cultureel prestige object om het grote publiek met cultuur in brede zin vertrouwd te maken. De collectie bestaat uit oudheden, opgezette dieren, Schotse geschiedenis, en enkele schilderijcollecties. Ze hebben een Rembrandt en een Dali. Er zijn ook zalen gewijd aan de Glasgow Boys en de Colourists, schilderscholen uit Glasgow verwant aan de impressionisten en modernisten uit Frankrijk. Pronkstuk van het museum is een echte Spitfire uit 1947 die in de oostvleugel aan het plafond hangt. De entreehal van het gebouw is indrukwekkend en beslaat de volle diepte van het gebouw. Er is zelfs een groot pijpenorgel. Na het museumbezoek lopen we naar Byre Road het kloppend hart van het Westend, een levendige studenten en uitgaanswijk en we drinken wat in Tennent's bar, een traditionele grote pub met wel 9 real ales onder de tap. Op de terugweg naar het hotel maken we een tussenstop in de Corinthian. Een typisch voorbeeld van de ontwikkeling van Merchant City. In de 19e eeuw ontstond deze wijk als stadsuitbreiding voor handel en bankwezen. Na de tweede wereldoorlog raakte de wijk, toen Glasgow zijn afzet markten in de koloniën kwijtraakte sterk in verval en stonden de ooit fiere handelshuizen en bankgebouwen meer dan twee decennia leeg. In de laatste tien jaar is Glasgow en Merchant City weer helemaal terug. Trendy horeca, appartementen en ICT en creatieve bedrijven brengen de oude neoklassieke gebouwen weer tot leven. De Corinthian omvat 3 bars, een restaurant en 2 clubs in een voormalig bankgebouw. De cocktailbar of Lite Bar bevindt zich in op de beneden etage in de schitterende hal waar ooit de loketten zaten. Ondanks de enorme omvang en monumentaliteit van de ruimte zorgt de zorgvuldige inrichting voor een relatief besloten sfeer. 's Avonds eten we bij Dhabba, een trendy modern Noord Indiaas restaurant.

Woensdag 12 september 2007
Vandaag maken we een wandeling met een gids door de stad. We worden opgewacht door Lucie, de directeur Pure Dead Brilliant Tours, die ons geld in ontvangst neemt en ons introduceert aan de gids. Michael, onze gids voor vandaag, komt stipt op tijd en gidst ons volgens een afgesproken route door Glasgow. We beginnen in Merchant City, het 18e eeuwse zakendistrict, dat recent weer tot leven is gekomen. We bezoeken Ramshorn Churchyard met als curiositeit met tralies beschermde graven, die in de 18e eeuw de grafschenners moesten tegenhouden, die lijken verzamelden voor de anatomische lessen aan de universiteit. Iets verderop lopen we door Candleriggs, een straat met daaraan de voormalige overdekte fruitmarkt, die nu allerlei eettentjes en café's herbergt. Glasgow Cross was ooit het centrum van Glasgow, tot de aanleg van een treinstation bij George Square het centrum van de stad deed verschuiven. We zien de Tolbooth Steeple staan, een kerktoren zonder kerk uit de 17e eeuw. We volgen de High Street richting de kathedraal, die staat op de plek van oorspronkelijke middeleeuwse nederzetting. Van die middeleeuwse kern is nog weinig over. Alleen de kathedraal en een voormalig hospitaal. Dat hospitaal, the Provand's Lordship is nu het oudste gebouw van Glasgow. De kerk is gewijd aan St Mungo de schutspatroon en vermeende stichter van de stad. Symbolen van zijn legendarisch levensverhaal keren terug in het stadswapen: een vogel (die hij tot leven wekte), een bel (waarmee hij gelovigen tot gebed opriep) een boom (die hij spontaan liet ontvlammen) en een vis (die hij ving met de ring van een tot inkeer gekomen overspelig koningin in de bek). Naast de kathedraal is de Necropolis, het Pere Lachaise van Glasgow. Het is een heuvel met een grote verzameling grafmonumenten voor de welgestelde Glaswegians uit de 19e eeuw. We lopen de stad weer in naar het 19e eeuwse centrum rond George Square en Enoch Square. Aan George Square liggen de Victoriaanse City Chambers uit 1888, waar het stadsbestuur en de gemeenteraad zetelen. Op het plein zelf staan beelden van belangrijke Britten, maar vooral Schotten als Sir Walter Scott, die over de stad kijkt vanaf een hoge zuil. Rond om hen heen staan er nog velen als koningin Victoria, James Watt en Robert Burns. Onze gids staat wat langer stil bij het beeld van John Moore, een generaal die tegen Napoleon streed in Spanje en Portugal, omdat hij een van de weinigen is op het plein met een echte band met Glasgow. We komen vervolgens langs de Gallery of Modern Art in Queen Street. De façade is volkomen classicistisch, maar is eigenlijk een nieuw front voor wat ooit een landhuis voor de tabakshandelaar William Cunninghame uit 1775 was en dat buiten de stad lag. Eenmaal opgeslokt door de stad veranderde het een aantal malen van functie (beurs en bibliotheek) en kreeg het de klassiek façade. In het fronton is in 1996 een moderne mozaïek voorstelling van de symbolen van St Mungo aangebracht, toen het gebouw museum werd. We komen nu meer in het kloppend winkelhart van Glasgow met grote winkelstraten als Argyle Street, Buchanan Street en St Enoch Square. Princess Square, een klein pleintje leent haar naam aan een groot overdekt winkelcentrum, waarin men geprobeerd heeft de oude elementen te integreren in het nieuwe winkelcentrum. Michael onze gids wijst ons op een paar aardige kleine steegjes en binnenplaatsjes, die je anders makkelijk voorbij zou lopen. Via Mandela Place en West George Street komen we in het voormalige financiële centrum van de stad. Hier vinden we ook twee gebouwen ontworpen door de architect Charles Rennie Mackintosh (1868-1928), die een geheel eigen stijl ontwikkelde, waarin hij Art Nouveau, Classicisme en Modernisme aan elkaar koppelde. Hij kreeg veel navolging en legde de basis voor de Glasgow Style in de architectuur, vormgeving en toegepaste kunst. In zijn eigen tijd vond hij weinig waardering buiten de kring van zijn trouwe opdrachtgevers, maar later en zeker nu heeft Mackintosh en zijn stijl een soort icoonwaarde voor de stad gekregen. Hij wordt nu ook veel geïmmiteerd (meestal door winkelbedrijven) en je ziet ook veel Mockintosh op straat. We kijken naar het verborgen gebouw in Renfield Lane, dat hij ontwierp voor een krant (redactie, directie en drukkerij) en eindigen bij de Lighthouse, de eerste grote opdracht voor Mackintosh. Hier trok in 1895 de Glasgow Herald in. In 1999 is het schitterend gerenoveerd en omgebouwd voor Scotland's Centre for Architecture. Het heeft ook een speciale Mackintosh Interpretation Centre. We lunchen in een restaurant dat in de plint van de Lighthouse is gevestigd. 's Middags bezoeken we de Glasgow School of Art, Mackintosh' meesterwerk. We worden er rondgeleid door een student. Het gebouw is helemaal doordacht en zeer stijlvast, hoewel in twee fasen opgeleverd. Kunstzinnig, functioneel en niet te duur was zijn opdracht en die is geslaagd, ondanks frivoliteiten als ovale ramen. De GSoA geldt als een topinstituut en de studenten zijn ook zeer trots hier te mogen studeren. Het is een werkende academie, we mogen niet fotograferen. Hoogtepunten op de tour zijn zonder twijfel de prachtige bibliotheek, die alleen door docenten mag worden gebruikt en de tentoonstelling van door Mackintosh en tijdgenoten ontworpen meubels. Bekend van Mackintosh zijn vooral de hoge eettafel stoelen met de ladderrugleuning. We lopen terug door Sauchiehall Street. Ook een winkelstraat, maar iets rustiger en gaan voor een kopje thee naar de Willow Tea Rooms, Dit is een van de door Mackintosh ontworpen Tea Rooms in de stad. De Tea Room ligt boven een juwelierszaak en is prachtig, sierlijk, maar toch ingetogen vormgegeven in de Glasgow Style. Wat we nu zien is een getrouwe reconstructie van het origineel uit 1904, dat Mackintosh voor Kate Cranston ontwierp, één van de weinige supporters onder zijn tijdgenoten. De Tea Room ging in 1980 weer open na 50 jaar gesloten te zijn geweest. De naam ontleent de zaak aan de straat, Sauchiehall, hetgeen Gaelic is voor Laan der Wilgen. 's Avonds eten we bij Mao bar en café (orientaals) en gaan na het voetbal op tv (Engeland-Rusland en Frankrijk-Schotland) naar Revolver Bar een traditionele pub in een kelder met een sympathiek publiek. Later in de nacht - als we al in bed liggen - horen we veel gejuich op straat van vrolijke voetbalfans, die luidkeels de overwinning vieren van het Schotse elftal op Frankrijk in Parijs, eerder die avond.

Donderdag 13 September 2007
Glasgow - Trossachs - Edinburgh 149km
Na het ontbijt rijden we met de auto de stad uit richting de Trossachs. Dit is een Nationaal Park op ongeveer 50 km rijden ten noorden van Glasgow. We rijden eerst naar Aberfoyle, waar we koffiedrinken. Het plaatsje roemt zichzelf als gateway to the Trossachs. Daarna rijden we het National Park in. Het gaat al snel stijl omhoog, de Duke's Pass op. Zo komen we in het Queen Elizabeth Forest. We gaan de verharde weg af en volgen de Three Lochs Forest Drive. Dit is een (eenrichtings)bos weg, die door een prachtig deel van het woud voert langs drie Lochs (meren). Het is net een flinke boswandeling, maar dan met de auto. Aan het begin van de Drive staat een collectebus, waarin je 2 pond moet doen voor het onderhoud van de route. Na een half uur komt de Drive weer uit op de doorgaande weg. We rijden door en nemen na een tijdje de afslag naar Lake Katrine. Hier is het vertrekpunt voor het stoomschip Sir Walter Scott. De boot blijkt helaas al een half uur eerder te zijn vertrokken. Een populaire tour is om met een huurfiets en al naar Stronachlachar te varen en vandaar weer terug te fietsen. We rijden verder en gaan min of meer linea recta naar Edinburgh. In Edinburgh vinden we snel Ardmor House, ons B&B voor de komende 2 dagen. Colin en Robin heten ons hartelijk welkom. We gaan met de bus (dagkaart £2,50, geen wisselgeld) naar het centrum en lunchen in het prestigieuze Londense warenhuis Harvey Nichols, dat hier een filiaal heeft. Het is een splinternieuw en prachtig pand aan St Andrew Square. De portier houdt de deur voor je open en op de bovenste etage lunchen we met een prachtig uitzicht over de stad en de wijde omgeving. Na de lunch gaan we met bus 36 naar het Scottish Parliament. Sinds 1999 heeft Schotland, voor het eerst sinds 1707 toen de Unie met Engeland werd getekend, zijn eigen parlement. Sinds 2004 vergadert het parlement in een nieuw gebouw ontworpen door de Catalaanse architect Enric Mirales. We willen het bezichtigen, maar omdat er een plenaire vergadering is, zijn er geen tours. We kunnen wel de vergadering bijwonen en dat doen we dan ook. De vergaderzaal is erg licht en modern, met allerlei verwijzingen naar Schotse iconen. Na het bezoek aan het parlement gaan we terug naar het centrum en drinken een biertje in de Café Royal Circle Bar. Een klassieke bar met een indrukwekkend Victoriaans decor. Vooral de gigantische elliptische eilandbar en de getegelde schilderijen van beroemde Schotse uitvinders zijn indrukwekkend. Het bier smaakt trouwens ook prima. 's Avonds eten we in de havenwijk Leith in het het restaurant Fisher's. The Shore in Leith is trouwens een culinaire hotspot met voornamelijk veel visrestaurants. De oesters, zwaardvis en hert smaakten heerlijk. 's Avonds verkennen we ook de gay scène van Edinburgh, die geconcentreerd is in de zogenaamde Gay Triangle aan het begin van Leith Walk.

Vrijdag 14 september 2007
Na het ontbijt gaan we meteen naar het Scottish Parliament, waar we voor vandaag gereserveerd hebben voor de tour van 10.20 uur. We krijgen een rondleiding van 1 uur, waarbij veel wordt uitgelegd over het gebouw, de ontstaansgeschiedenis, de architectuur en de architect Enric Mirales. We zien de ruimten voor de leden, de commissiekamers en mogen de vloer van de vergaderzaal betreden. Mirales heeft veel moeite gedaan om allerlei Schotse iconen, zoals het Andreaskruis in de inrichting te verwerken. Bovendien was hij een groot bewonderaar van Charles Rennie Mackintosh en de Glasgow Style en dat is goed te zien in de gedetailleerde afwerking. Het is een complex gebouw, dat bestaat uit een cluster van met elkaar verbonden gebouwen voor verschillende functies als ondersteuning, kantoren voor leden, vergaderzaal en commissieruimtes. In het complex is ook het 17e eeuwse Queensberry House geïntegreerd. Bovendien ligt het gebouw op bergachtig terrein en moesten hoogteverschillen worden verwerkt. Na het bezoek aan het gebouw lopen we de Royal Mile op vanaf Holyrood Palace (residentie van de Koningin in de Schotse hoofdstad) richting Edinburgh Castle. De straat is de grote toeristentrekker en dat is te merken aan de hoeveelheid souvenirwinkels en soms wat gezochte attracties. Halverwege de Mile lunchen we bij Always Sunday een lunchroom met lekkere sandwiches en salades. Allemaal organisch en fair trade en dus heel verantwoord. We lopen tot de poorten van het kasteel, dat we - net als Holyrood - al eerder hebben bezocht. We slaan daarom af richting National Museum of Scotland. Dit speciaal voor deze functie gebouwde museum is ongeveer tien jaar oud en moet een breed beeld geven van de ontwikkeling van Schotland op cultureel, economisch, politiek, technologisch en zelfs sportief terrein. Het is nogal een doolhof, die thematisch en niet chronologisch is ingericht. Het gebouw zelf is imponerend met de geweldige atrium en de hoge toren. De tentoonstelling is mooi, maar je moet wel je weg zoeken en enige voorkennis over de Schotse geschiedenis is wel handig wil je de verschillende onderwerpen snel kunnen plaatsen. Na het museum gaan we terug naar het B&B. Aan het eind van de (prachtige) middag gaan nog met de auto Calton Hill op om van het uitzicht te genieten. De heuvel staat vol met quasi klassieke bouwsels als een onafgemaakt "Parthenon", dat als nationaal monument moest dienen, maar ook wel als national disgrace wordt betiteld. Verderop ook het Burns Monument, een ronde Korinthische tempel en het Nelson Monument. 's Avonds eten we bij La Favorita, in de buurt van het B&B. Een prijswinnende populaire Italiaanse tent, die loopt als een trein. We gaan vroeg naar bed, want morgen moeten we weer vroeg op voor de vlucht naar Nederland.

Zaterdag 15 september 2007
We staan om 5.15 uur op en gaan ontbijten. Onze gastheren zijn nog niet wakker, maar hebben in een koelbox het ontbijt klaar gezet. Toast, thee en koffie maken we zelf. We pakken onze spullen en laten ons zelf uit. We rijden door het koude Edinburgh (6 graden) naar het vliegveld Turnhouse. We leveren de auto in bij Hertz, doen ons verhaal over de band, maar krijgen niet erg veel begrip (Een paar weken later krijgen we na een e-mail van onze kant excuses en wordt alles prima opgelost). We wachten tot de check-in balie opengaat en checken in. We hebben overvracht, totaal zo'n 11 kilo. Het komt ons duur te staan: £6 per kilo. Zo zijn we duurder uit dan vliegen met KLM! De vlucht verloopt verder prima. We zitten vooraan in het vliegtuig en we landen een kwartier te vroeg op Schiphol. De bagage komt meteen de band op en dan willen we met de trein naar huis. Er is echter een versperring op het baanvak en we moeten omrijden via Utrecht. We zijn uiteindelijk rond 14.15 uur weer thuis.

Lees meer vakantie en reisinformatie over Schotland

Of lees een van de andere vakantie verhalen op Reisgraag.nl:

Argentinië, Chili en Argentinië, 'Patagonië'.

België, Antwerpen, 'Modestad Antwerpen'.

België, Brugge en Gent, 'Brugge en Gent'.

België, Brugge en Knokke-Heist, 'Kasteel ten Berghe'.

België, Leuven, 'Hapje Tapje in Leuven'.

Brazilië, Galinhos, Canoa Quebrada, Martins, Portalegre, 'Rondreis Noord, Tibau do Sul'.

Brazilië, Natal, 'Vakantie Brazilië'.

Brazilië, Natal, Recife, Olinda, 'Rondreis Zuid, Natal'.

Brazilië, São Paulo, 'Het beste van Brazilië'.

Bulgarije, Diverse, 'Typisch Bulgarije'.

Bulgarije, Zonnestrand, 'Bulgarije - Zonnestrand'.

Cambodja, O.a. Sihanoukville, Phnom Penh en Luang Prabang, 'Cambodja en Laos'.